خداى را گرامى . * ( لا يَسْبِقُونَه بِالْقَوْلِ ) * ( 1 ) ، نبرند اينان خداى را به گفتار ، يعنى زهره ندارند كه پيش از آن كه خداى گويد و فرمايد ايشان سخنى گويند يا كارى فرمايند . * ( وَهُمْ بِأَمْرِه يَعْمَلُونَ ) * ، و ايشان آنچه كنند به فرمان خداى كنند . * ( يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَما خَلْفَهُمْ ) * ، خداى جلّ جلاله - داند آنچه پيش ايشان است و آنچه از پس ايشان است ، على اختلاف القول فيه على ما مضى - چنان كه برفت به ( 2 ) اختلاف مفسّران در او . * ( وَلا يَشْفَعُونَ ) * ، ايشان شفاعت نكنند الَّا در حقّ آن كس كه خداى خواهد و رضا دهد . عبد اللَّه عبّاس گفت : يعنى آن را كه بگويد لا إله الَّا اللَّه . مجاهد گفت : يعنى آن را كه خداى ( 3 ) راضى باشد . و اصحاب وعيد را به اين آيت تمسّكى نيست و ( 4 ) نفى شفاعت از اهل كباير ، براى آن كه ايشان گفتند خداى مىگويد : فرشتگان شفاعت نكنند الَّا آن را كه خداى همه عمل او پسنديده ( 5 ) باشد ، گوييم ايشان را ( 6 ) : اين كه گفتى ( 7 ) در ظاهر آيت نيست ، براى آن كه متعلَّق رضا مذكور است ( 8 ) ، و ظاهر آيت اين است كه : الَّا آن را كه خداى خواهد و رضا دهد و دستورى در شفاعت او ، نظيره قوله : مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَه إِلَّا بِإِذْنِه ، ( 9 ) . . . ، و اگر تسليم كنيم كه مراد آن است كه رضى عمله از كجاست كه واجب كند كه رضى جميع عمله اين تفسير قرآن باشد بر وفق مذهب ، چرا نشايد كه بعضى عمل او يا بيشتر عمل او از ايمان و اعمال صالحه كه كرده باشد پسنديدهء خداى بود ، و اگر ( 10 ) در ميانه اعمالى باشد او را ناپسنديده كه شفاعت براى آن بايد در حقّ او . * ( وَهُمْ مِنْ خَشْيَتِه مُشْفِقُونَ ) * ، و ايشان از ترس او ( 11 ) ترسان باشند ، يعنى از خوف عقاب ( 12 ) هيچ معصيت نكنند .

--> ( 1 ) . آط سبق . ( 2 ) . ديگر نسخه بدلها : ندارد . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها از او . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : در . ( 5 ) . آب ، آز : بپسنديده . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها كه . ( 7 ) . آب ، آز : گفتند ، آج ، لب : گفتيد . ( 8 ) . آط : نيست . ( 9 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 255 . ( 10 ) . همهء نسخه بدلها چه . ( 11 ) . اساس : ايشان ، با توجّه به معنى عبارت به قياس با نسخهء آط و اتّفاق نسخه بدلها : تصحيح شد . ( 12 ) . همهء نسخه بدلها او .